12

Τών μετά τά φυσικά Α, 2

έπιτάττεσθαι τόν σοφόν ά λλ’ έπιτάττειν, καί ού τούτον
έτέρω πείθεσθαι, αλλά τούτφ τόν ήττον σοφόν. — τάς μέν οδν
20 ύπολήψεις τοιαύτας καί τοσαότας Εχομεν περί τής σοφίας
καί τών σοφών- τούτων δέ τό μέν πάντα έπίστασθαι τώ μά­
λιστα εχοντι τήν καθόλου επιστήμην άναγκαιον δπάρχειν
(οδτος γάρ ο!δέ πως πάντα τά ύποκείμενα), σχεδόν δέ καί
χαλεπώτατα ταυτα γνωρίζει ν τοις άνθρώποις, τά μάλιστα
25 καθόλου (πορρωτάτω γάρ τών αίσθήσεών έστιν), άκριβέσταται
δέ τών έπιστημών αΐ μάλιστα τών πρώτων είσίν (αί γάρ έξ
έλαττόνων άκριβέστεραι τών έκ προσθέσεως λεγομένων,
οίον άριθμητική γεωμετρίας)- άλλά μήν καί διδασκαλική γε
ή τών αιτιών θεωρητική μάλλον (οδτοι γάρ διδάσκουσιν, οί τάς
30 αιτίας λέγοντες περί έκάστου), τό δ’' είδέναι καί τό έπίστασθαι
αύτών ενεκα μάλισθ’ ύπάρχει τή του μάλιστα έπιστητοΟ έπιστήμη (ό γάρ τό έπίστασθαι δι’ αύτό αίρούμενος τήν μάλιστα
982b έπιστήμην μάλιστα αίρήσεται, τοιαότη δ’ έστίν ή τοΟ μάλιστα
έπιστητοΟ), μάλιστα δ’ έπιστητά τά πρώτα καί τά αίτια (διά
γάρ ταυτα καί έκ τούτων τάλλα γνωρίζεται ά λλ’ ού ταυτα
διά τών ύποκειμένων), άρχικωτάτη δέ τών έπιστημών, καί
5 μάλλον άρχική τής ύπηρετούσης, ή γνωρίζουσα τίνος ενεκέν
έστι πρακτέον έκαστον- τοΟτο δ’ έστί τάγαθόν έκάστου, δλως
δέ τό άριστον έν τή φύσει πάση. έξ άπάντων οδν τών είρημένων έπί τήν αύτήν έπιστήμην πίπτει τό ζητούμενον δνομα'
denes, sino darlas, y no es él el que ha de obedecer a otro, sino
que ha de obedecerle a él el menos sabio. Tales son, por su
20 calidad y su número, las ideas que tenemos acerca de la Sabi­
duría y de los sabios. Y de éstas, el saberlo todo pertenece nece­
sariamente al que posee en sumo grado la Ciencia universal
(pues éste conoce de algún modo todo lo sujeto a ella). Y, gene­
ralmente, el conocimiento más difícil para los hombres es el de
25 las cosas más universales (pues son las más alejadas de los sen­
tidos). Por otra parte, las ciencias son tanto más exactas cuanto
más directamente se ocupan de los primeros principios (pues las
que se basan en menos principios son más exactas que las que
proceden por adición; la Aritmética, por ejemplo, es más exacta
que la Geometría). Además, la ciencia que considera las causas
es también más capaz de enseñar (pues enseñan verdaderamente