28

Των μετά τά φυσικά Α, 4

θάπερ έν τοίς ζώοις, κα'ι εν τη φύσει τόν αϊτιον τοΟ κόσμου
καί τής τάξεως πάσης οίον νήφων έφάνη παρ’ είκη λέγον­
τας τούς πρότερον.
φανερώς μέν οδν ’Αναξαγόραν ϊσμεν
άψάμενον τούτων των λόγων, αίτίαν δ’ Μχει πρότερον Έρ20 μότιμος ό Κλαζομένιος είπειν.
ο[ μέν οδν οΰτως ύπολαμβάνοντες άμα του καλώς τήν αίτίαν άρχήν είναι τών δντων
'έθεσαν, κα'ι τήν τοιαύτην δθεν ή κίνησις ύπάρχει τοις οδσιν
δποπτεύσειε δ ’ άν τις 'Ησίοδον πρώτον ζητήσαι τό τοιοΟ- 4
τον, κάν εϊ τις άλλος ëporra ή έπιθυμίαν έν τοις οδσιν £θη25 κεν ώς άρχήν, οίον καί Παρμενίδης1 καί γάρ οδτος κατασκευάζων τήν του παντός γένεσιν «πρώτιστον μέν» φησιν
«’έρωτα θεών μητίσατο πάντων», 'Ησίοδος δέ «πάντων μέν
πρώτιστα χάος γένετ’ , αύτάρ 'έπειτα | γαΓ εόρύστερνος... | ήδ’
ερος, δς πάντεσσι μεταπρέπει άθανάτοισιν», ώς δέον έν τοις
30 οδσιν ύπάρχειν τιν ’ αίτίαν ήτις κινήσει καί συνάξει τά πρά­
γματα, τούτους μέν οδν πώς χρή διανεΐμαι περί του τίς πρώ­
τος, έξέστω κρίνειν ύστερον- έπεί δέ καί τάναντία τοις άγαθοίς ένόντα έφαίνετο έν τή φύσει, καί ού μόνον τάξις καί
985a xô καλόν άλλά καί άταξία καί τό αίσχρόν, καί πλείω τά
κακά τών άγαθών καί τά φαύλα τών καλών, ο(5τως άλλος

20

la naturaleza había un Entendimiento que era la causa del mun­
do y del orden todo, se mostró como hombre prudente frente
a las divagaciones de los anteriores. Sabemos con seguridad que
Anaxágoras adoptó este punto de vista; pero se dice que su
primer iniciador fue Hermotimo de Clazómenas. Así, pues, los
que pensaban de este modo afirmaron que la causa del bien22
era el principio de los entes y, al mismo tiempo, el principio de
donde reciben los entes el movimiento.
Puede sospechar alguien que fue Hesíodo el primero en bus- 4
car tal cosa, y, con él, otros que quizá consideraron el Amor y
22
E s decir, la causa final y la eficiente eran un mismo principio;
cfr. Bonitz, 71: «statuerunt... ut non sejungerent a motrice causam fina­
lem, sed ex eodem principio et motus originem et finem bonum repe­
terent».